BÀI VĂN NGHỊ LUẬN SO SÁNH
Chủ đề: Cảm thức vô thường và lối sống của con người trong "Vịnh Đời Người" (Hồng Bính)

1. Mở bài
  • Dẫn dắt: Thời gian là một dòng chảy một chiều không bao giờ trở lại. Từ xưa đến nay, sự ngắn ngủi và vô thường của kiếp người luôn là đề tài lớn trong văn học.
  • Giới thiệu tác phẩm: Bài thơ "Vịnh Đời Người" của tác giả Hồng Bính là một nốt nhạc trầm sâu lắng về chủ đề này. Qua tác phẩm, nhà thơ không chỉ than thở về kiếp sống mong manh mà còn hướng con người đến một lối sống tích cực, giàu lòng vị tha.
2. Thân bài

Khía cạnh 1: Cảm thức về sự vô thường (Điểm tương đồng)
  • Trong bài "Vịnh Đời Người": Hồng Bính sử dụng hàng loạt hình ảnh ẩn dụ quen thuộc để nói về sự ngắn ngủi của đời người. Đời người chỉ như "giấc Nam Kha", như phận "tro buồn", hay "chút nắng vương" hiu hắt. Cuối cùng, đích đến của ai cũng là cõi "hư không", trở về với "hạt bụi".
  • So sánh với văn học trung đại và Phật giáo: Cảm thức này rất gần với tư tưởng Phật giáo về "Thân người vô thường, vạn vật biến đổi". Nó cũng gợi nhớ đến câu thơ trong Cung oán ngâm khúc của Nguyễn Gia Thiều: "Tuồng huyễn hóa khắc khôi mấy trận / Xem hương trời chấp chới bước chân". Tất cả đều gặp nhau ở niềm trăn trở: Đời người quá ngắn ngủi so với vũ trụ bao la.
Khía cạnh 2: Sự khác biệt trong thái độ sống
Sự độc đáo của một nhà thơ không nằm ở việc họ nhận ra đời là vô thường, mà ở cách họ đối diện với sự vô thường đó.
  • Xuân Diệu trong "Vội vàng" (Nhân sinh quan cá nhân, cuống quýt):
    • Xuân Diệu thấy thời gian trôi qua quá nhanh: "Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua / Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già".
    • Giải pháp: Ông chọn cách sống cuống quýt, vội vàng. Ông muốn "ôm", "riết", "say", "thâu" tất cả vẻ đẹp của cuộc đời trần thế. Đó là lối sống tận hưởng, vị kỷ mang tính cá nhân tích cực của cái tôi Thơ Mới.
  • Hồng Bính trong "Vịnh Đời Người" (Nhân sinh quan vị tha, dâng hiến):
    • Hồng Bính nhận ra đời ngắn ngủi nhưng ông không chọn cách sống gấp gáp, hưởng thụ. Ông chọn lối sống hướng thiện, vị nhân sinh.
    • Giải pháp: Tác giả liên tục dùng từ "Xin" ở cuối các khổ thơ: "xin trao tình độ lượng", "xin để lại chút nồng", "xin làm điều có ích", "xin để lại đóa hồng". Đối với Hồng Bính, cách tốt nhất để chiến thắng sự vô thường là lan tỏa tình yêu thương và làm việc thiện.
Khía cạnh 3: Đặc sắc nghệ thuật
  • Về thể thơ: Nếu Xuân Diệu dùng thể thơ tự do phóng khoáng thì Hồng Bính chọn thể thơ ngũ ngôn (5 chữ) nhịp điệu chậm rãi, đều đặn. Cách gieo vần và ngắt nhịp khiến bài thơ giống như một lời tụng niệm, một lời tự sự tâm tình đầy chiêm nghiệm.
  • Về hình ảnh: Hình ảnh "đóa hồng" ở cuối bài thơ là một nhãn tự. Nó vừa là biểu tượng của tình yêu trong Công giáo (tác giả vốn là một cây bút mang đậm tư tưởng đạo đức, đức tin), vừa là biểu tượng chung của cái đẹp và lòng nhân ái mà con người có thể lưu lại cho trần thế sau khi nằm xuống.
3. Kết bài
  • Khẳng định giá trị: "Vịnh Đời Người" của Hồng Bính không mang sắc thái bi lụy, trốn tránh cuộc đời. Bài thơ mang giá trị giáo dục và thức tỉnh cao.
  • Bài học rút ra: Tác phẩm dạy chúng ta rằng: Thay vì oán trách thời gian ngắn ngủi, hãy biến mỗi ngày sống trở nên ý nghĩa bằng sự bao dung và lòng trắc ẩn.